1․ Գտի՛ր տրված նախադասությունների ենթական և որոշի՛ր, թե ինչով են արտահայտված։

Եվ անապատի սահուն լռությունը (գոյական)ծանրացավ նորից: Այնուհետև մենք (անձնական դերանուն) էլ չէինք լսում նրա ձայնը:
Գեղեցիկը (ածական) կփրկի աշխարհը: Երեքը (թվական) ներս մտան անմիջապես, իսկ երեքը (թվական) ՝ սպասեցին:
Աղոթելը (բայ) նրա միակ մխիթարությունն էր: Պտուղդ (գոյական) քաղող չկա: Ձերբակալվածները միայն հրաշքի էին սպասում:

2․ Կազմիր նախադասություններ՝ հետևյալ բառերն ու արտահայտությունները գործածելով որպես ենթակա․ ծառեր, կարմիր, ոչ ոք, համբերել, յոթ, նետ ու աղեղ։

Գարնանը ծառերը ծաղկում են և անուծ բույր տարածում։

Կարմիրը լավ գույն է, բայց սիրում են ոչ բոլորը։

Ոչ ոք չեկան երեկվա համերգին։

Համբերությունը  կյանք է։

Յոթը կենտ թիվ է։

Նետ ու աղեղը մոռացված զենք է։

3․Լրացնել բաց թողնված տառերը` է կամ ե:

Դեպքերի նախօրեն էր, անտանելի շոգ: Անդրեն, որ երկար տարիներ  չէր եղել հայրենի  գյուղում, նորեկի անհագուրդ հետաքրքրությամբ զբոսնում էր հարազատ վայրերում:  Վերելքներով ու վայրէջքներով ելևէջող  ճանապարհը ծանոթ էր նրան: Ահա երփներանգ դաշտերը, ուր արածում են գոմեշների նախիրները, Սևանհէկը, որ առատ  էլեկտրաէներգիա է մատակարարում շրջակա գյուղերին, լսվում է ծաղիկների առէջներից  նեկտար հավաքող մեղուների բզզոցը: Ճանապարհից աջ` գետեզրին, հնէաբաններ են աշխատում, որոնք մանրէաբանի բծախնդրությամբ զննում են  ինչ-որ պեղված բեկորներ: Առօրեական հոգսերով, կարևոր և անէական հարցերով տարված  տասը տարի չէր այցելել մանկությանը բնօրրանը և այժմ դողէրոցքով բռնվածի պես տենդագին  դիտում էր շուրջբոլորը: Երբևէ մտածե՞լ էր, թե այսքան կապված է հայրենի գյուղին, երբևիցե անդրադարձե՞լ  էր, թե որքան ձգող է ծննդավայրը:  Ինչևիցե, կտրելով բազմերանգ ծաղիկներով պատված բլրակը, հասավ արգավանդ անդաստաններին:

4․Լրացնել  բաց թողնված տառերը` օ կամ ո:

Ինքնաթիռը թռչում է հնօրյա երկրի` Հայաստանի վրայով: Միօրինակ հոնդյունից ձանձրացած` դիտում ենք բացօթյա թանգարան համարվող յուրօրինակ լեռնաշխարհը: Վաղորդյան արեգակի ճառագայթները հոծ ամպերի միջով լուսավորել են դեղնազօծ արտերը, արծաթազօծ սառնորակ գետակները: Փչում է մեղմօրոր քամին, և մեղմորեն օրորվում են ցորենի բերրի ցանքատարածությունները: Որքան են սիրում  հայերն իրենց բնօրրանը, ինչպես են տնօրինում երկրի բախտը և ամեն ինչ անում հօգուտ նրա բարգավաճման: Հոգումդ ուռճանում է հարգանքն այս կենսախինդ ժողովրդի նկատմամբ, և հոդս է ցնդում այն մտավախությունը, թե իր հողին արմատներով կառչած և քնքշորեն կապված Հայկա զարմը երբևէ կարող է պարտվել; Եթե անողոք դարերը ծնկի չբերեցին այս համառ ցեղին, էլ ին՞չը  նրանց կարող է ընկճել: Ինքնաթիռն սկսում է վայրէջքը: Պարզորոշ գծագրվում են երկվորյակ քույրեր Մասիսները, տարորոշվում են նորաոճ շենքերը, օրեցօր ընդարձակվող Երևանը: Մեզ դիմավորում է նախորոք պատվիրված ավտոմեքենան, և մենք ուղևորվում ենք դեպի քաղաքի կենտրոնում գտնվող գիշերոթիկ դպրոցի շենքը, որը պիտի դառնա մեր հնգօրյա օթևանը:

Ստորոգյալ

Նախադասության այն անդամը, որը ստորոգման միջոցով որևէ հատկանիշ է վերագրում ենթակային, այսինքն՝ ցույց է տալիս, թե ինչ է անում, ինչ է լինում կամ ինչ է, ինչպիսին է ենթական, կոչվում է ստորոգյալ:

Ստորոգյալն արտահայտվում է դիմավոր բայաձևով և լինում է երկու տեսակ՝ պարզ և բաղադրյալ:

Միայն խոնարհված բայով կազմված ստորոգյալը կոչվում է պարզ ստորոգյալ:

Պարզ ստորոգյալն արտահայտվում է՝

• բայի բոլոր եղանակների բոլոր ժամանակաձևերով,
• բայի կրկնությամբ, օրինակ՝ Գնում է, գնում, հասնում մի երկիր: Լինում է, չի լինում, մի թագավորություն է լինում:
• հարադրավոր բայերով, օրինակ՝ Լող է տալիս ջրերում: Պար է գալիս խնդագին:

Բաղադրյալ ստորոգյալը կազմված է երկու մասից՝ ստորոգելիից և հանգույցից:

Ստորոգելին արտահայտում է հատկանիշ, օրինակ՝ կարմիր, իսկ հանգույցը կատարում է դրա վերագրումը, օրինակ՝ էր:

Նրա հագուստը կարմիր էր:

Ստորոգելին արտահայտվում է գոյականով, ածականով, դերանունով, թվականով, դերբայով և դիմավոր բայի՝ հանգույցի հետ կազմում է բաղադրյալ ստորոգյալ:

• Այցելուն բժիշկ էր:
• Մոտեցողները հինգն են:
• Քո արածը օգնել չէր:

Որպես հանգույց կարող են հանդես գալ լինել, դառնալ, թվալ և վերացական այլ բայեր:

Պարզ ստորոգյալներում է-ն կոչվում է օժանդակ բայ, իսկ բաղադրյալ ստորոգյալներում՝ հանգույց:

Дополнительное задание: Напишите рассказ на тему «Один день из моей жизни» со словами категории состояния

Мой обычный понедельник начинается со школы. Поскольку я живу далеко от школы, я просыпаюсь в 7:30, чтобы не пропустить уроки. Я завтракаю, умываюсь и одеваюсь. Отец отвозит меня и моего брата в школу. Я люблю смотреть из окна машины, это меня успокаивает. В школе я встречаюсь со своими одноклассниками, во время перемен мы общаемся, проводим время вместе. Когда заканчиваются мои занятия, мы с братом возвращаемся домой. Немного отдохнув дома, я обедаю. Затем у меня онлайн-урок английского языка. Затем я делаю домашнее задание. Мои занятия по боксу начинаются в семь часов, я собираюсь и иду на тренировку. Поскольку она  недалеко от нашего дома, я иду пешком. Дорога очень красивая вся в зелени и полна деревьев. Прогуливаясь по этой тропе, я расслабляюсь. Я очень устаю после тренировок по боксу. Дома я ужинаю, доделываю оставшиеся уроки и готовлюсь ко сну.

Домашнее задание: Чтение текста И. Стоуна  “ Жажда жизни” полностью (учебник сл. 117)

Ответьте на вопросы в блоге:

Как к Ван Гогу относились окружающие?

Отношение окружающих к Ван Гогу при его жизни основном отрицательным.

Как он относился к людям?

Он относился к людям с добротой и вниманием.

Много ли общался, много ли у него было друзей?

У Ван Гога друзей почти не было, кроме брата Тео и нескольких художников. Люди считали его странным, поэтому он часто оставался одиноким.

Как  звали лечившего Ван Гога доктора и о чем они разговаривали?

Лечил Ван Гога доктор Гаше. Они разговаривали о его болезни, о живописи и о жизни.

Կարդա, կատարիր առաջադրանքները։

Գոյականի սեռական հոլովը կազմելիս բառերը փոփոխվում են տարբեր ձևերով: Ըստ
դրանց՝ առանձնացվում են տարբեր հոլովումներ։ Ժամանակակից հայերենում կա
ութ հոլովում՝ -ի, -ու, -վա, -ան, -ոջ, -ց, -ա-, -ո-։ Հոլովումները լինում են արտաքին և
ներքին։ Արտաքին հոլովման ժամանակ հոլովական մասնիկն ավելանում է բառի վերջից, իսկ
ներքին հոլովման ժամանակ փոփոխությունը կատարվում է բառի ներսում։ Արտաքին են
-ի, -ու, -վա, -ան, -ոջ, -ց հոլովումները, իսկ -ա-, -ո- հոլովումները ներքին են։

Արտաքին հոլովումներ
Ի հոլովմանը պատկանող բառերի թիվը շատ մեծ է՝ գրքի, դպրոցի, նկարի,
բառի և այլն։ Բոլոր գոյականների հոգնակիի ձևերը նույնպես հոլովվում են -ի-ով, բացի -ց հոլովմանը պատկանող բառերից, օրինակ՝ գառան, բայց գառների, քրոջ-քույրերի, տարվա-տարիների, իսկ Վարդանանք-Վարդանանց: Գոյականի հոլովումը որոշվում է ըստ եզակի սեռական հոլովի։
Ու հոլովմանը պատկանում է ի-ով ավարտվող բառերի մեծ մասը (օրինակ՝
հոգի-հոգու, գինի-գինու), հետևյալ բառերը՝ ամուսին, անկողին, Աստված,
մարդ;
Վա հոլովմանը պատկանում է ժամանակ ցույց տվող գոյականների մի մասը,
օրինակ՝ գիշեր-գիշերվա, օր-օրվա, ամիս-ամսվա, շաբաթ-շաբաթվա և այլն։
Սակայն ժամանակ ցույց տվող մի շարք բառեր այս հոլովմանը չեն պատկանում՝
րոպե, դար, վայրկյան, երեկո բառերը, ամսանունները և այլն։ Շաբաթ բառը
հոլովվում է վա-ով, եթե արտահայտում է ամբողջ շաբաթվա՝ 7 օրվա իմաստ, այլ
ոչ թե շաբաթ օրվա։
ԱՆ հոլովմանը պատկանում է գրաբարում -ն վերջնահնչյունն ունեցած բառերի
մի մասը՝ մուկ- մկան, դուռ- դռան, լեռ-լեռան, թոռ-թոռան, բեռ-բեռան, ծոռ-ծոռան, եզ-եզան, գառ-գառան, նուռ-նռան և այլն, ինչպես նաև -ում վերջածանցով կազմված բառերը, օրինակ՝ գրավում-գրավման, ուսում-ուսման, մոտեցում-մոտեցման։ Այս հոլովմամբ են հոլովվում նաև մանուկ (եթե
անձնանուն չէ), գարուն, աշուն, ամառ, ձմեռ բառերը՝ գարնան, աշնան, ամռան,
ձմռան, թեև գործածական են նաև ամառվա և ձմեռվա ձևերը։
Ոջ հոլովման պատկանում են անձ ցույց տվող մի քանի բառեր՝ ընկեր-ընկերոջ, քույր-քրոջ,
կին-կնոջ, տեր-տիրոջ, սկեսուր-սկեսրոջ, աներ-աներոջ և այլն։ Սրանց մի մասը կարող է հոլովվել նաև -ի-ով։
Ց հոլովման պատկանում են -անք, -ենք, -ոնք, -ունք ածանցներով կազմված
այն բառերը, որոնք տոհմ, ազգակցություն, գերդաստան են ցույց տալիս, ինչպես՝
Սահակենք-Սահակենց, Վարդանանք-Վարդանանց, մերոնք-մերոնց, Վեդունք-
Վեդունց և այլն։ Այսպես են հոլովվում նաև մարդիկ, կանայք և տիկնայք հոգ-
նակիները՝ մարդկանց, կանանց, տիկնանց։

Ներքին հոլովումներ
Ո հոլովման պատկանում են հայր-հոր, մայր-մոր, եղբայր-եղբոր և նրանցով կազմված այն
բառերը, որոնցում նրանք վերջին բաղադրիչ են (օրինակ՝ հորեղբայր, նախա-
հայր)։ Այս հոլովումը ներքին է, որովհետև փոփոխությունը կատարվում է բառի
ներսում։
Ա հոլովման պատկանում են -ություն վերջածանցով կազմված բառերը
(օրինակ՝ մեծություն-մեծության, ընկերության, գեղեցկության), ինչպես նաև տուն,
շուն, սյուն, ձյուն, արյուն, անկյուն, անուն բառերը։ Անկյուն բառը հիմնականում
այսպես է հոլովվում, երբ երկրաչափական հասկացություն է (օրինակ՝ Որոշել
տրված սուր անկյան աստիճանը), իսկ մյուս դեպքերում սովորաբար հոլովվում է
ի-ով (օրինակ՝ Սենյակի անկյունի մոտ կախված նկարը գեղեցիկ էր)։ Հոլովման
ժամանակ անուն բառում կատարվում է ու-վ հնչյունափոխություն՝ անուն-
անվան։
Այլաձև հոլովում։ Ընդհանուր հոլովումից շեղվում են մի քանի բառեր, որոնք
ունեն այլաձև հոլովում՝ աղջիկ-աղջկա (-ա արտաքին հոլովում), սեր-սիրո (-ո
արտաքին հոլովում), մահ-մահվան (-վան արտաքին հոլովում), դուստր-դստեր,
կայսր-կայսեր (-ե ներքին հոլովում)։ Դուստր և կայսր բառերը կարող են հոլովվել
նաև -ի-ով։ Սրանցից բացի՝ կան նաև այլ ձևեր, որոնք, սակայն, հնացած են և գործածվում են միայն որոշ կապակցություններում, ինչպես՝ հուսո, լուսո, սգո, պատվո (-ո արտաքին),
ծննդյան, հանգստյան, գալստյան, կորստյան (-յան հոլովում)։ Սովորաբար այս
բառերը հոլովվում են ի-ով։

Նայիր նաև տեսանյութը՝

Գործնական աշխատանքներ:

1․Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր համապատասխան հոլովով դրված գոյականներով:

Ո՞վ, ի՞նչը եկավ:  Հայրը, մեքենան եկավ
Ո՞ւմ, ինչի՞  պայուսակը: Մայրիկի, կաշվե պայուսակը։
Մոտենալ ո՞ւմ, ինչի՞ն : Մոտենալ ընկերոջը, ծառին։
Հեռանալ ումի՞ց, ինչի՞ց։  Հեռանալ քրաջից, երկրից։
Հիանալ ումո՞վ, ինչո՞վ:  Հիանալ երեխայով, մայրմուտով։

2. Կազմիր տրված գոյականների սեռական հոլովը և նշիր, թե որ հոլովմանն է պատկանում: 

Սենյակ, տուն, քաղաք, այգի, օր, գեղեցկություն, լեռ, քույր, դուռ, փողոց, բեռ, գիրք, ամիս, լուսամուտ, ձյուն, ընկեր, ուսում, աշուն, գրիչ, շուն, ձուկ, բարդի, խաղող, զարգացում, դիմում, խնձորենի, րոպե, շաբաթ, ապակի, սար, պապ,  մասրենի, մորեղբայր, գդալ, սյուն, ձի, երեկ,  երեկո,  խաղաղություն:

Օրինակ`  սենյակ-սենյակի, ի հոլովման

Սենյակ- սենյակի (ի), տուն – տան (ան), քաղաք – քաղաքի (ի), այգի – այգու (ու), օր – օրվա (վա), գեղեցկություն – գեղեցկության (ան), լեռ – լեռան (ան), քույր – քրոջ (ոջ), դուռ – դռան (ան), փողոց – փողոցի (ի), բեռ – բեռան (ան), գիրք – գրքի (ի), ամիս – ամսվա (վա), լուսամուտ – լուսամուտի (ի), ձյուն – ձյան (ան), ընկեր – ընկերոջ (ոջ), ուսում – ուսման (ան), աշուն – աշնան (ան), գրիչ – գրիչի (ի), շուն – շան (ան), ձուկ – ձկան (ան), բարդի – բարդու (ու), խաղող – խաղողի (ի), զարգացում – զարգացման (ան), դիմում – դիմման (ան), խնձորենի – խնձորենու (ու), րոպե – րոպեի (ի), շաբաթ – շաբաթվա (վա), ապակի – ապակու (ու), սար – սարի (ի), պապ – պապի (ի), մասրենի – մասրենու (ու), մորեղբայր – մորեղբոր (ո), գդալ – գդալի (ի), սյուն – սյան (ան), ձի – ձիու (ու), երեկ – երեկվա (վա), երեկո – երեկոյի (ի), խաղաղություն – խաղաղության (ան)

3.Տեքստից դուրս գրիր գոյականները և նշիր հոլովն ու հոլովման տեսակը:

Մեր կապիկը մի աֆրիկացուց էինք ձեռք բերել, որը վառ անհատականությամբ ու յուրահատուկ հումորով օժտված մի էակ էր: Ամեն օր նրան դուրս էինք տանում ու կապում ծառին: Առաջին երկու օրը խելոք նստում էր տան մուտքի մոտ, ու նրա կողքով չընդհատվող հոսանքով անցնում էին որսորդները, մեզ սննդամթերք բերող պառավ կանայք, խումբ-խումբ վազում էին խխունջներ ու միջատներ բերող փոքրիկ տղաներ: Մենք ենթադրում էինք, որ այդ անդադար շարժումը կզվարճացնի ու կհետաքրքրի կապիկին: Այդպես էլ եղավ: Նա շատ շուտ գլխի ընկավ, որ պարանի երկարությունն իրեն թույլ է տալիս թաքնվել բակի դռնակի մոտ, և օգտվեց դրանից: Հենց որ ոչինչ չկասկածող մի աֆրիկացի բակ էր մտնում, կապիկն իսկույն դուրս էր ցատկում դարանից ու բռնում խեղճի ոտքը: Հետն էլ այնքան սոսկալի ճղճղոց էր գցում, որին նույնիսկ ամենապինդ նյարդերն ունեցող մարդը չէր դիմանում:

Օրինակ՝ կապիկը- ուղղական հոլով. ի հոլովում

Ուղղական-կապիկ- ի, էակ-ի, օրը-վա, որսորդները-ի, սսնդամթերք-ի, կանայք-ոջ, խխունջներ-ի, միձատներ-ի, տղաներ-ի, երկարություն- ան, աֆրիկացի- ու, բակ — ի, ոտք-ի, ճղճղուց- ի նյարդերն-ի, մարդն-ու

բացառական- աֆրիկացուց- ու

տրական- ծառին-ի

սեռական-տուն- տան, մուտքի, պարանի, բակի, դռնակի, խեղճի

գործիական- կողքով-ի, հոսանքով-ի,

4. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը

ա. Տղամարդիկ (կանանցում, կանանց մեջ) ամենից ավելի գնահատում են նվիրումը և հավատարմությունը։

բ. Այսօր մեր (փողոցով, փողոցովն) անցնելիս քիչ էր մնում մեքենայի բախվեի։

գ. <<Տեսնես օրերից մի օր (Աստված, Աստվածը) կպատժի՞ այդ ավազակներին>>, — մրմնջում էր ծերունին։

դ. —(Զգուշություն, զգուշությունը) լավ բան է, — ինձ միշտ խրատում էր պապս։

ե. Քիչ հետո գնալու ենք քաղաքի (կենտրոնը, կենտրոն):

զ. Ես հիմնարկի բոլոր ( տիկնանց, տիկնանցը) կզգուշացնեմ, որ միջոցառմանը մասնակցելու են միայն տղամարդիկ։