Դաս Արեւմտյան Եվրոպա. Կազմը, աշխաւհագրական դիրքը, բնական պայմանները և ռեսուրսները

Դասի հումը

Պատասխանել հարցերին

1.Գնահատե’լ Արեւմտյան Եվրոպայի տեղն ու դերն աշխարհում:

Արևմտյան Եվրոպան աշխարհում ունի առաջնորդող դեր․ այն է տնտեսական ու քաղաքական կենտրոն, և միաժամանակ մշակութային ու գիտական առաջընթացի աղբյուր։

2.Նշե’լ Արեւմտյան Եվրոպայի աշխարհագրական դիրքին բնորոշ գծեր:

Արևմտյան Եվրոպայի աշխարհագրական դիրքին բնորոշ է՝
Ատլանտյան օվկիանոսի և Հյուսիսային ծովի ափերին լինելը, կենտրոնական տեղը Եվրոպայում ու միջազգային առևտրի խաչմերուկ լինելը։

3.Գնահատել Արևմտյան Եվրոպայի բնական պայմաններն ու ռեսուրսները տնտեսության զարգացման տեսանկյունից:

Արևմտյան Եվրոպայի բնական պայմանները նպաստավոր են՝ բարենպաստ կլիմա, հողեր ու ծովային դիրք, իսկ սահմանափակ հանածոների պատճառով տնտեսությունը հիմնված է ներմուծումների և բարձր տեխնոլոգիաների վրա։

4.Ինչպիսի՞ն է Արեւմտյան Եվրոպայի երկրների բնակչության վերարտադրությունը:

Արևմտյան Եվրոպայում բնորոշ է ցածր ծնելիություն, բնակչության ծերացում և միգրացիայով լրացվող աճ։

5.Ինչպիսի՞ն է Արեւմտյան Եվրոպայի երկրների բնակչության ազգային և կրոնական կազմը:

Արևմտյան Եվրոպայի բնակչությունը հիմնականում եվրոպական ազգեր են, կրոնական կազմը՝ քրիստոնեություն (կաթոլիկ, պրոտեստանտ), իսկ ներգաղթի շնորհիվ աճում են մուսուլման համայնքները։

Գոյություն ունեն թվային վիճակագրական տվյալները նկարագրելու մի քանի պարամետր.

ա) Տվյալներից ամենամեծի և ամենափոքրի տարբերությունն անվանում են
լայնք:

բ)Ամենաշատ հանդիպող տվյալն անվանում են մոդ:

գ) Բոլոր տվյալների գումարի և քանակի հարաբերությունն անվանում են միջին թվաբանական:

Այժմ ծանոթանանք ևս մեկ վիճակագրական պարամետրի: Տվյալները դասավորենք աճման կարգով և դիտարկենք մեջտեղում գրված թիվը: Հնարավոր է երկու դեպք.
ԴԵՊՔ 1. Տվյալների քանակը կենտ է: Այդ դեպքում մեջտեղի դիրք կա: Մեջտեղում գրված թիվը կոչվում է այդ տվյալների մեդիան (միջնարժեք): 1, 1, 2, 5, 9, 9, 12 տվյալների մեդիանը 5-ն է:
ԴԵՊՔ 2. Տվյալների քանակը զույգ է։ Այդ դեպքում մեջտեղի դիրք չկա: Դիտարկենք մեջտեղին ամենամոտ երկու թվերը: Այդ թվերի միջին թվաբանականն այդ տվյալների մեդիանն է (միջնարժեքը)։ -4, 8, 14, 15, 15, 19 տվյալների մեդիանը (14 + 15)/2 = 14.5 :

Առաջադրանքներ․

1)Գտե՛ք թվային տվյալների լայնքը, մոդն (եթե ունի) ու մեդիանը.
ա) 2, 2, 2, 5, 5, 8, 101

Մոդ-2

Լայնք-8

Մեդիան-5
բ) -5, 4, 2, 6, 6, 8, 8, 8

Մոդ-8

Լայնք- 3

Մեդիան-6
գ)-105, 12, 12, 250, 233, 205, 12

Մոդ-12

Լայնք- 145

Մեդիան-250

դ) -20, -120, 0, 15, 7, 7, 120, 500

Մոդ-7

Լայնք- 480

Մեդիան-11,5

2)Հաշվե՛ք թվային տվյալների միջին թվաբանականն ու մեդիանը.
ա) 1, 3, 3, 5, 7

միջին թվաբանական 1+3+3+5+7/5=3.8

մեդիանը- 3
բ) 5, 2, 1, -2, 7, -4

միջին թվաբանական 5+2+1-2+7-4/6=9/6=1 1/2

մեդիանը- 1-2/2=-0.5

գ) 4,5,7,5,-8, 45

միջին թվաբանական 4+5+8+45/6=58/6=9 2/3

մեդիանը-7+5/2=6

դ) 2, 2, 8, 8, 8, 250, -120

միջին թվաբանական 2+2+8+8+8+250-120/7=158/7=22 4/7

մեդիանը- 8
ե) 1, 1, 1, 1, 5, 5, -6, -10

միջին թվաբանական 1+1+1+1+5+5-6-10/8=-2/8=-1/4

մեդիանը- 1+5/2=3

3)Գտե՛ք թվային տվյալների միջինը, մոդը, մեդիանը և լայնքը.
ա) 0, 0, 5, 5, 10, 10, 10, 10, 10

միջինը(5+5+10+10+10+10+10)9=60/9=6 2/9

մոդը 10

մեդիանը10

լայնքը 10-0=10
բ) 1, 1, 2, 2, 2, 19, 20, 21

միջինը(1+1+2+2+2+19+20+21)/8=68/8=8.5

մոդը2

մեդիանը 2+2/2=2

լայնքը 21-1=20

գ)-6, 6, 0, -3, 3

միջինը-6+6+0-3+3/5=0

մոդը չկա

մեդիանը- 0

լայնքը3+6=9

դ) –10, 0, 0, 12, 13, 12, 12

միջինը-10+0+0+1+12+13+12+12/7=39/7

մոդը 12

մեդիանը 12

լայնքը12+10=22

4)Գտե՛ք a-ի թվային արժեքը, եթե հայտնի է, որ a, 1, 1, 2, 2, 4 բնական թվերի՝
ա) մոդը 2 է

2,1,1,2,2,4,
բ) մեդիանը 1.5 է

1,1,1,2,2,4
գ) լայնքը 4 է

0,1,1,2,2,4
դ) միջինը 3 է

8,1,1,2,2,4
ե) մեդիանը մեծ է մոդից

1,1,1,2,2,4

1)Իմանալով, որ քառակուսային հավասարումն ունի 2 արմատ, գտե՛ք այդ արմատների գումարը և արտադրյալը.
ա) x² — 4x — 6 = 0

s=-b/a=4

P=c/a=-6

բ) x² — 3x = 0

S=-b/a=3

P=0
գ) 3x² — 4x + 1 = 0

S=-b/a=4/3= 1 1/3

P=1/3
դ) 2x² — 3x — 4 = 0

S=-b/a=3/2=1,5

P=c/a-4/2=-2
ե) 5x² — 4x — 2 = 0

S=-b/a=4/5

P=-2/5
զ) 2x² — 5x + 3 = 0

S=-b/a=5/2=2,5

P=3/2=1,5
է) 1/3 x² + 3x — 5 = 0

S=-b/a=-9

P=-c/a=15
ը) 2/5 x² — 3x — 1 = 0

S=-b/a=7,5

P=c/a=-2,5

2)Ստուգե՛ք՝ արդյո՞ք հավասարումն ունի արմատներ։ Ունենալու դեպքում հաշվե՛ք նրանց գումարն ու արտադրյալը.
ա) x² — 3x + 1 = 0

D=b²-ac=9-4=5

S=-b/a=3

p=c/a-1/1=1

բ) x² — 4x = 0

D=16-0=16

S=16-0=16

P=0
գ) 4x² — 10x + 6 = 0

D=100-4*4*6=4

S=-b/a=10/4

P=c/a=6/4
դ) 7x² — 9x — 7 = 0

P=81+4*7*7=277

S=-b/a=9/7

P=c/a=-1
ե) 1/2 x² — 5x + 2 = 0

x²-10x+4=0

P=100-4*4=84

S=-b/a=10

p=c/a=4
զ)2/5 x² — 3 = 0

D=b²-4ac=4*3*2/5=24/5

S=-b/a=0

P=c/a=-15/2=-7.5
է) — 7x² + 3x + 5 = 0

D=b²-4ac=9+4*5*7=149

S=-b/a=3/7

P=5/7
ը) — 4x² + 5x + 4 = 0

D=b²-4ac=25+4*4*4=89

S=-b/a=5/4

P=-1

3)Քառակուսային հավասարման x₁ և x₂ արմատներից x₁-ը տրված է: Գտե՛ք x₂-ն ու p-ն.
ա) x² — 7x + p = 0 u x₁ = 3

x1+x2=-b/a

3+x2=7

x2=4

x1*x2=-c/a

3*4=4

P=-12

x²-7x+p=0  x1=3

x1+x2=-b/a   x1*x2=c/a

3+x2=7   x1*x2=-p

x2=4    p=-12
բ) x² — px — 15 = 0 x₁ = — 5

(-5)²-p*(-5)-15=0

P=-2

x1*x2=p

x2=3

գ) 2x² — 3x + p = 0 u x₁ = 0.5

2*(0.5)²-3*(0.5)+p=0

P=1

2x²-3²+1=0

x1+x2=3/2

x2=1
դ) 3x² + px + p = 0 x₁ = — 2

3x²+px+p=0

3*(-2)²+p(-2)+p=0

P=12

x1+x2=-p/a=-4

4)Կազմե՛ք քառակուսային հավասարում, որի արմատները լինեն տրված թվերը.
ա) 2 և 3

x²-(2+3)x+(2*3)=0

x²-5x+6
բ)3 և — 8

X²-(3-8)x+(3*-(8))=0

x²+5x-24=0
գ) -6 և 0

x²-(-6+0)x+(-6*0)=0

x²+6x=0
դ) 0.4 և 1.5

x²-1.2x=0
ե) 0 և 1.2

1.Ստորև բերված երևույթներից որի՞ համար է հնարավոր կազմել քիմիական  հավասարում:

Ընտրի՛ր  պատասխանը.

• օդից ազոտի ստացումը

• ամոնիակից ազոտի ստացումը

3. Առանց մնացորդի երկաթի (II) սուլֆիդստացվում է երկաթի և ծծմբի (7:4)զանգվածային  հարաբերությամբ: Որոշի՛ր ի՞նչ զանգվածով (գ) երկաթի (II)սուլֆիդ  կստացվի, եթե անհրաժեշտ քանակությամբ երկաթի հետ անմնացորդ փոխազդում է ծծմբի 2գրամը:

• $7\text{գ}$ Fe-ի համար պետք է օգտագործել $4\text{գ}$ S:

Այսպիսով, 1 գրամ S-ի համար պետք է օգտագործել

7/4=1.75 գ Fe 

2 գրամ ծծմբի (S), ուստի պետք է հաշվարկել, թե քանի գրամ Fe պետք է օգտագործել, որպեսզի կատարվի այս ռեակցիան:

$$=3.5\text{գ}.$$

Այսպիսով, 2 գրամ ծծմբի համար պահանջվում է 3.5 գրամ Fe:

4.Թթվածին

1. Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին.

ա) ո՞րն է թթվածին տարրի քիմիական նշանը,

Թթվածնի քիմիական նշանը O-ն է։

բ) որքան են թթվածնի հարաբերական ատոմային և մոլային զանգվածները,

Հարաբերական ատոմային զանգվածը A է մոտավորապես 16:

Մոլային զանգվածը (որի միավորն է գ/մոլ) նույնպես մոտավորապես 16 գ/մոլ:

գ) ո՞րն է թթվածին տարրի կարգաթիվը,

Թթվածնի կարգաթիվը 8-ն է։ Սա նշանակում է, որ թթվածնի ատոմում 8 պրոտոն կա։

դ) Քանի՞ էլեկտրոն է առկա թթվածնի ատոմի արտաքին էներգիական մակարդակում

Թթվածնի ատոմում առկա է 8 էլեկտրոն: Արտաքին էներգետիկ մակարդակում 2s-ի մեջ կա 2 էլեկտրոն, իսկ 2p-ի մեջ կա 6 էլեկտրոն։ Հետևաբար, թթվածնի արտաքին էներգետիկ մակարդակում 6 էլեկտրոն կա։

ե) Թթվածնի վալենտականությունն այլ տարրերի հետ առաջացրած միացություններում

Թթվածնի վալենտականությունը սովորաբար −2 է: Սա նշանակում է, որ թթվածնը իր միացություններում ստանում է 2 բացասական լիցք, քանի որ այն tends to ընդունել 2 էլեկտրոն։ Օրինակ՝ ջրի (H₂O) մեջ թթվածնը ունի −2 վալենտականություն։

4.Ասա՛ թթվածնի Ֆիզիկական հատկություններ:

• Գույնը՝ Թթվածինը չի ունենում բնական գույն: Դա անվերակենդան գազ է՝ առանց գույնի, բայց ուժեղ սառեցման դեպքում թթվածինը դառնում է թափանցիկ կապույտ հեղուկ։

• Գազային վիճակը՝ Թթվածինն օդի մեջ գազային վիճակում է։ Այն ամուր, բայց խիստ ռեակտիվ է։ Թթվածնի կառուցվածքը O₂ է։

• Մոլեկուլային կառուցվածքը՝ Թթվածինը առկա է որպես O₂ մոլեկուլ (երկակի կապով կբաղկացվի երկու թթվածնի ատոմներից)։

• Խտությունը՝ Գազային վիճակում թթվածնի խտությունը մոտ 1.429 գ/լ (օդից մի փոքր ավելի ծանր է)։

5.Գրիր ռեակցիաների հավասարումները

ա) Մագնեզիում + թթվածին →2Mg+O2​→2MgO
բ) Ծծումբ + թթվածին →S+O2​→SO2​
գ) Երկաթ + թթվածին →3Fe+O2​→Fe2​O3​

6.Դասակարգի՛ր ռեակցիաները և հավասարեցրու

1. H₂ + O₂ → H₂O  2H2​+O2​→2H2​O

2. C + O₂ → CO₂      C+O2​→CO2​

3. HgO → Hg + O₂   2HgO→2Hg+O2​                                         

4. Որքան են թթվածնի վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանը թթվածին պարզ նյութում:

Թթվածնի վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանը պարզ նյութում −2 և 0 համապատասխանաբար։

7. Ի՞նչ կապեր են առկա թթվածին պարզ նյութի մոլեկուլում.ա) կովալենտ բևեռային,բ) կովալենտ ոչ բևեռային,գ) կրկնակի,դ) միակի

8. Հիմնականում ի՞նչ գործընթացներով է պայմանավորված թթվածնի ծախսը բնության մեջ, և ո՞ր երևույթով է այն վերականգնվում:

1)Դիցուք՝ a-ն եռանկյան հիմքն է, h–ը՝ բարձրությունը, իսկ S-ը՝ մակերեսը: Գտեք՝

ա) S-ը, եթե a = 7 սմ, h = 11 սմ

Տրված է

a=7սմ

h=11սմ

————

s-?

s=a*h=77սմ²

բ) h-ը, եթե a = 14 սմ, S = 37,8 սմ²

h=s/a=2,7սմ

s=37,8սմ²

a=14սմ

———

h-?

գ) a-ն, եթե S = h², h = 2 սմ:

s=h²

h=2սմ

———

a-?

a=s/h=h²/2

2)ABC եռանկյան AB և BC կողմերը համապատասխանաբար 16 սմ և 22 սմ են: Գտեք BC կողմին տարված բարձրությունը, եթե AB կողմին տարված բարձրությունը 11 սմ է:

Տրված է

AB=16սմ

BC=22սմ

CH=11սմ

——————-

AH-?

S=1/2 AB*CH1=1/2*11=88

S=1/2*BC*AH

88=1/2*22*AH

hbc=8սմ

3)Եռանկյան երկու կողմերն են 7,5 սմ և 3,2 սմ: Դրանցից մեծին տարված բարձրությունը 2,4 սմ է: Գտեք տրված կողմերից փոքրին տարված բարձրությունը:

AB=7.5սմ

BC=3.2սմ

CH=2.4սմ

————-

AH-?

AB*CH=BC*AH

AH1=AB*CH/BC=7.5*2.4/3.2=5.625սմ

4)Գտեք ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը, եթե նրա էջերն են՝

ա) 4 սմ և 11 սմ,

AC=4սմ

CB=11սմ

—————

S-?

S=CB*AC/2=11*4/2=44սմ²/2=22սմ²

բ)12 սմ և 3 դմ:

AC=12սմ

CB=3=30սմ

———————

S-?

S=12*30/2=180սմ²

5)Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 14 սմ է, իսկ անկյուններից մեկը՝ 45°: Գտեք եռանկյան մակերեսը:

AB=14

<BAC=45^o

————————

S-?

AB=BC քանի որ

<A=<C=45^o

S=14*4/2=72սմ²

6)Երկու եռանկյան բարձրությունները հավասար են, իսկ նրանցից մեկի հիմքը երկու անգամ փոքր է մյուսի հիմքից: Գտեք այդ եռանկյունների մակերեսների հարաբերությունը։

AH=A1H1

BC=2*A1C1

S1/S2-?

S1=BC*AH/2

S2=B1C1*A1H1/2

S1/S2=(BC*AH/2):(B1C1*A1H1/2)=2BCAH/2B1C1*A1H1=2

7)Գտեք 10 սմ ներքնաձիգով հավասարասրուն ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը։

AB=BC

BC=10սմ

S-?

S=AC*AB/2

AB²+AC²=100

2AB²=100

AB=√50

S=√50*√50/2=50/2=25սմ²

8)ABCD ուղղանկյան BD անկյունագիծը 12 սմ է: B գագաթի հեռավորությունը AC ուղղից հավասար է 4 սմ: Գտեք ABC եռանկյան մակերեսը։

Տրված է

BD=12սմ

BH=4սմ

S․եռ ABC-?

S=2*եռ ABO/2=2*12*4/2=48սմ²