2025–2026 ուսումնական տարվա ամփոփիչ հարցաշար

  1. Ի՞նչ է ջրածինը։ Նշել նրա հիմնական հատկությունները։
    Ջրածինը քիմիական տարր է, որի նշանն է H, իսկ կարգաթիվը՝ 1։ Այն ամենաթեթև և տիեզերքում ամենատարածված տարրն է։ Ջրածինը սովորական պայմաններում անգույն, անհոտ և անհամ գազ է։
  2. Ի՞նչ է թթվածինը։ Ի՞նչ դեր ունի այն բնության մեջ։Թթվածինը քիմիական տարր է, որի նշանն է O, իսկ կարգաթիվը՝ 8։ Այն անգույն, անհոտ և անհամ գազ է։ Թթվածինը օդի հիմնական բաղադրիչներից է և կազմում է օդի մոտ 21%-ը։
  3. Ի՞նչ պայմաններում է տեղի ունենում ջրածնի և թթվածնի փոխազդեցությունը։ Գրիր ռեակցիայի հավասարումը։

    Ջրածնի և թթվածնի փոխազդեցությունը տեղի է ունենում տաքացման կամ կայծի ազդեցությամբ։ Ռեակցիայի արդյունքում առաջանում է ջուր և անջատվում է մեծ քանակությամբ ջերմություն։

    Ռեակցիայի հավասարումը՝

    2H2+O2→2H2O2H2 + O2

  4. Ի՞նչ է թթուն։ Բերել օրինակներ։Թթուն բարդ նյութ է, որի մոլեկուլը կազմված է ջրածնից և թթվային մնացորդից։ Թթուները ջրում լուծվելիս առաջացնում են ջրածնի իոններ։
  5. Ի՞նչ է հիմքը։ Բերել օրինակներ։Հիմքը բարդ նյութ է, որը կազմված է մետաղից և հիդրօքսիլային խմբից (OH)։ Հիմքերը ջրում լուծվելիս առաջացնում են հիդրօքսիդ իոններ։
  6. Ի՞նչ է աղը։Աղը բարդ նյութ է, որը կազմված է մետաղից և թթվային մնացորդից։ Աղերը սովորաբար առաջանում են թթվի և հիմքի փոխազդեցությունից։
  7. Ինչպիսի՞ ազդեցություն ունեն թթուները և հիմքերը ինդիկատորների վրա։Թթուները և հիմքերը փոխում են ինդիկատորների գույնը։
  8. Ի՞նչ է քիմիական ռեակցիան։Քիմիական ռեակցիան գործընթաց է, որի ընթացքում մի նյութերը փոխակերպվում են այլ նյութերի։ Ռեակցիայի ժամանակ փոխվում է նյութերի կազմը և առաջանում են նոր հատկություններով նյութեր։
  9. Ի՞նչ հիմնական տեսակների են լինում քիմիական ռեակցիաները։

    Քիմիական ռեակցիաների հիմնական տեսակներն են՝

    • Միացման ռեակցիա — մի քանի նյութերից առաջանում է մեկ նյութ։
    • Քայքայման ռեակցիա — մեկ նյութը քայքայվում է մի քանի նյութերի։
    • Փոխանակման ռեակցիա — երկու բարդ նյութեր փոխանակում են իրենց բաղադրիչները։
    • Տեղակալման ռեակցիա — պարզ նյութը տեղակալում է բարդ նյութի բաղադրիչներից մեկին։
  10. Բերել միացման և քայքայման ռեակցիաների օրինակներ։

    Երկու կամ ավելի նյութերից առաջանում է մեկ նյութ։

    2H2+O2→2H2O2H2 + O2 

    Այստեղ ջրածինն ու թթվածինը միանում են և առաջացնում ջուր։

  11. Ի՞նչ գիտես տեղակալման և փոխանակման ռեակցիաների մասին:Տեղակալման ռեակցիայի ժամանակ պարզ նյութը փոխարինում է բարդ նյութի բաղադրիչներից մեկին։
  12. Ի՞նչ է մոլը։Մոլը նյութի քանակի չափման միավոր է քիմիայում։
  13. Ինչի՞ է հավասար Ավոգադրոյի թիվը։Այն ցույց է տալիս, թե քանի մասնիկ (ատոմ, մոլեկուլ կամ իոն) կա 1 մոլ նյութում։
  14. Ի՞նչ է մոլային զանգվածը։ Ի՞նչ միավորով է արտահայտվում։

    Մոլային զանգվածը այն զանգվածն է, որն ունի նյութի 1 մոլը։

    Մոլային զանգվածը նշանակվում է M-ով և արտահայտվում է՝

    g/mol

    միավորով։

  15. Ի՞նչ է լուծույթը

    Լուծույթը համասեռ խառնուրդ է, որը կազմված է լուծվող նյութից և լուծիչից։

    • Լուծվող նյութ — այն նյութը, որը լուծվում է։
    • Լուծիչ — այն նյութը, որի մեջ լուծվում է մյուս նյութը։

    ։

  16. Ի՞նչ տարբերություն կա հագեցած և չհագեցած լուծույթների միջև։
    • Հագեցած լուծույթ — այն լուծույթն է, որի մեջ տվյալ ջերմաստիճանում այլևս չի կարող լուծվել նոր նյութ։
    • Չհագեցած լուծույթ — այն լուծույթն է, որի մեջ դեռ կարող է լուծվել հավելյալ նյութ։

Իռացիոնալ անհավասարումներ

1)√x > 12

{x>0
{x>144

x∈(144:∞)

2)√x < 12

{x>0
{x<144

x∈[0:144)

3)√x ≤ 10

{x>0
{x≤100

x∈[0:100]

4)√x > -100

{x>0
x∈(0:∞)

5)√x < 72

{x>0
{x<5184

x∈[0:5184)

6)√x > 19

{x>0
{x>361

x∈(361:∞)

7)√(2x — 4) > -5

{2x-4>0
{2x-4>25
{2x-4>25
{2x>4

x∈(2:∞)

8)√(2x — 4) < -4

x∈⌀

9)√(2x — 2) < 10

{2x-2>0
{2x-2<100

x∈(1,51)

10)√(2x — 8) ≥ 10

{2x-8>0
{2x-8≥100
x∈(4:54)

11)√(7x — 7) < 22

{7x-7>0
{7x-7<484 =>x∈(1:491/7)

12)√(2x — 4) < -24

x∈ø

13)√(2x — 6) > 6

{2x-6>0
{2x-6>36 =>x(3:∞)

14)√(x — 9) ≤ 20

{x-9>0
{x-9≤400 => x∈(0:409]

15)√(5x — 10) > -13

5x-10>0
x>2
x∈(2:∞)

16)√(2x — 4) >√(x + 4)

2x-4>x+4
x>8
x∈(8:∞)

17)√(4x — 2) ≥ √(2x + 6)

{4x-2>0
{2x+6>0
{4x-2≥2x+6

{x∈(1/2:∞)
{x∈[4:∞)

x∈[4:∞)

18)√(2x — 4) > √(6 — x)

{2x-4>0
{6-x>0
{2x-4>6-x =>

{x∈(2:∞)
{x∈(-∞:6)
{x∈(10/3:∞)

x∈(10/3:6)

19)√(2x + 1) ≥ √(x — 1)

{2x+1>0
{x-1>1
{2x+1≥x-1 =>
{2x>-11/2
{x>2
{x≥2 =>
x∈[2:∞)

20)√(2x + 1) < √(2x + 6)

{2x+1>0
{2x+6>0
{2x+1<2x+6
x∈⌀

Էսսե

Ինչպե՞ս վերականգնվեց Հայաստանի անկախությունը Աքեմենյան կայսրության անկումից հետո։

Նախաբան
Աքեմենյան կայսրության անկումը մեծ փոփոխություններ բերեց Մերձավոր Արևելքում։ Այս փոփոխությունները հնարավորություն տվեցին մի շարք ժողովուրդների վերականգնել իրենց անկախությունը, այդ թվում՝ հայերին։

Բուն մաս
Ք.ա. 331 թվականին, Աքեմենյան կայսրության փլուզումից հետո, Երվանդ III-ը գահ բարձրացավ Մեծ Հայքում։ Սա կարևոր քայլ էր անկախ պետականության վերականգնման ուղղությամբ։

Մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Արմավիր, ինչը խորհրդանշում էր նոր քաղաքական կենտրոնի ձևավորումը և անկախության ամրապնդումը։

Հայաստանը կարողացավ պահպանել իր անկախությունը նաև շնորհիվ նպաստավոր արտաքին պայմանների։ Ալեքսանդր Մակեդոնացին լիովին չնվաճեց Հայաստանը, իսկ նրա մահից հետո սկսված պայքարները շեղեցին ուշադրությունը տարածաշրջանից։

Բացի այդ, Երվանդական արքաները վարում էին ճկուն դիվանագիտություն՝ աջակցելով տարբեր ուժերի և պահպանելով իրենց դիրքերը։

Եզրակացություն
Այսպիսով, Հայաստանի անկախության վերականգնումը պայմանավորված էր ինչպես արտաքին հանգամանքներով, այնպես էլ հայկական ղեկավարների խելամիտ քաղաքականությամբ և դիվանագիտությամբ։

Էսսե

Վանի թագավորության թուլացման պատճառները

Նախաբան

Չնայած իր հզորությանը՝ Վանի թագավորությունը ժամանակի ընթացքում սկսեց թուլանալ։ Այս գործընթացը պայմանավորված էր մի շարք պատճառներով։

Բուն մաս

Արտաքին հիմնական վտանգը Ասորեստանն էր, որը կրկին հզորացավ և սկսեց նոր արշավանքներ։ Վանի թագավորությունը ստիպված էր շարունակական պայքար մղել նրա դեմ, ինչը թուլացնում էր երկրի ուժերը։

Բացի այդ, թագավորությունը բախվում էր նաև այլ թշնամիների՝ կիմմերների և սկյութների ներխուժումներին։ Այս բազմակողմանի սպառնալիքները դժվարացնում էին պետության պաշտպանությունը։

Ներքին խնդիրները ևս կարևոր դեր խաղացին։ Քաղաքական անկայունությունը և հնարավոր բաժանումները թուլացնում էին կենտրոնական իշխանությունը և նվազեցնում պետության արդյունավետությունը։

Եզրակացություն

Այսպիսով, արտաքին հարձակումները և ներքին խնդիրները միասին հանգեցրին Վանի թագավորության թուլացմանը, ինչը ի վերջո ազդեց նրա հետագա ճակատագրի վրա։

Էսսե

Հայաստանի անկախության վերականգնումը Աքեմենյան Պարսկաստանի անկումից հետո

Նախաբան

Աքեմենյան կայսրության անկումը մեծ փոփոխություններ բերեց Մերձավոր Արևելքում։ Այս փոփոխությունները հնարավորություն տվեցին մի շարք ժողովուրդների վերականգնել իրենց անկախությունը, այդ թվում՝ հայերին։

Բուն մաս

Ք.ա. 331 թվականին, Աքեմենյան կայսրության փլուզումից հետո, Երվանդ III-ը գահ բարձրացավ Մեծ Հայքում։ Սա կարևոր քայլ էր անկախ պետականության վերականգնման ուղղությամբ։

Մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Արմավիր, ինչը խորհրդանշում էր նոր քաղաքական կենտրոնի ձևավորումը և անկախության ամրապնդումը։

Հայաստանը կարողացավ պահպանել իր անկախությունը նաև շնորհիվ նպաստավոր արտաքին պայմանների։ Ալեքսանդր Մակեդոնացին լիովին չնվաճեց Հայաստանը, իսկ նրա մահից հետո սկսված պայքարները շեղեցին ուշադրությունը տարածաշրջանից։

Բացի այդ, Երվանդական արքաները վարում էին ճկուն դիվանագիտություն՝ աջակցելով տարբեր ուժերի և պահպանելով իրենց դիրքերը։

Եզրակացություն

Այսպիսով, Հայաստանի անկախության վերականգնումը պայմանավորված էր ինչպես արտաքին հանգամանքներով, այնպես էլ հայկական ղեկավարների խելամիտ քաղաքականությամբ և դիվանագիտությամբ։

Վանի թագավորության թուլացման պատճառները

Նախաբան

Չնայած իր հզորությանը՝ Վանի թագավորությունը ժամանակի ընթացքում սկսեց թուլանալ։ Այս գործընթացը պայմանավորված էր մի շարք պատճառներով։

Բուն մաս

Արտաքին հիմնական վտանգը Ասորեստանն էր, որը կրկին հզորացավ և սկսեց նոր արշավանքներ։ Վանի թագավորությունը ստիպված էր շարունակական պայքար մղել նրա դեմ, ինչը թուլացնում էր երկրի ուժերը։

Բացի այդ, թագավորությունը բախվում էր նաև այլ թշնամիների՝ կիմմերների և սկյութների ներխուժումներին։ Այս բազմակողմանի սպառնալիքները դժվարացնում էին պետության պաշտպանությունը։

Ներքին խնդիրները ևս կարևոր դեր խաղացին։ Քաղաքական անկայունությունը և հնարավոր բաժանումները թուլացնում էին կենտրոնական իշխանությունը և նվազեցնում պետության արդյունավետությունը։

Եզրակացություն

Այսպիսով, արտաքին հարձակումները և ներքին խնդիրները միասին հանգեցրին Վանի թագավորության թուլացմանը, ինչը ի վերջո ազդեց նրա հետագա ճակատագրի վրա։

Էսսե

Ինչ գործոններ նպաստեցին Վանի թագավորության ձևավորմանը և ինչու այն դարձավ տարածաշրջանի հզոր պետություն։

Վանի թագավորության ձևավորումը պատահական երևույթ չէր, այլ երկարատև պատմական գործընթացի արդյունք, որի հիմքում ընկած էին ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին գործոններ։ Ք.ա. I հազարամյակի սկզբին Հայկական լեռնաշխարհում բնակվող բազմաթիվ ցեղեր և միություններ կանգնած էին ընդհանուր վտանգի առջև՝ հատկապես Ասորեստանի աճող հարձակումների պատճառով։ Այս հանգամանքը ստիպեց նրանց միավորվել և ստեղծել ավելի կենտրոնացված իշխանություն։

Կարևոր դեր խաղաց նաև առևտրային ուղիների փոփոխությունը։ Հայկական լեռնաշխարհը գտնվում էր կարևոր ճանապարհների խաչմերուկում, և այդ ուղիների վերահսկումը տնտեսական մեծ առավելություններ էր տալիս։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ էր ուժեղ պետություն, որը կարող էր ապահովել ինչպես անվտանգությունը, այնպես էլ տնտեսական կայունությունը։

Վանի թագավորության հզորացման մեջ մեծ նշանակություն ունեցավ երկաթի լայն կիրառումը։ Տարածաշրջանը հարուստ էր երկաթի հանքերով, ինչը հնարավորություն տվեց ստեղծել լավ զինված բանակ։ Երկաթե զենքերի օգտագործումը մեծ առավելություն տվեց Ասորեստանի դեմ պայքարում, ինչպես նաև նպաստեց գյուղատնտեսության զարգացմանը։

Պետության ամրապնդման գործում կարևոր էին նաև Իշպուինի և Մենուա արքաների իրականացրած բարեփոխումները։ Նրանք ստեղծեցին կանոնավոր բանակ, ամրապնդեցին կենտրոնական իշխանությունը և հաստատեցին միասնական կրոն՝ Խալդի աստծու գլխավորությամբ։ Այս քայլերը նպաստեցին երկրի ներքին միասնությանը և կայունությանը։

Վանի թագավորության հզորության գագաթնակետը կապված է Արգիշտի I-ի և Սարդուրի II-ի անունների հետ։ Նրանց օրոք պետությունը զգալիորեն ընդլայնվեց, կառուցվեցին նոր քաղաքներ, ինչպիսիք են Էրեբունին, և Վանի թագավորությունը դարձավ տարածաշրջանի առաջատար ուժերից մեկը։

Այսպիսով, Վանի թագավորության ձևավորումը պայմանավորված էր մի շարք գործոններով՝ արտաքին վտանգներով, տնտեսական շահերով և ներքին կազմակերպվածությամբ։ Այդ գործոնների համադրությունը հնարավորություն տվեց ստեղծել հզոր և կայուն պետություն, որը կարևոր դեր խաղաց Հայկական լեռնաշխարհի պատմության մեջ։

Аревахач – знак вечности

У каждого народа есть символы, которые сквозь тысячелетия несут в себе код его национальной идентичности, веры и духа. Свой знак вечности имеется практически в каждой культуре. Во влюбленной в солнце Армении его называют «аревахач», что дословно в переводе с армянского означает «солнечный крест». («арев» — солнце, «хач» — крест). Он и с виду очень похож на небесное светило – круглый, винтообразный, имеющий шесть или восемь лучей. Его изображения на Армянском нагорье появились ещё в неолите — около 7000 лет до нашей эры. Древние армяне наносили аревахач на оружие, одежду, дома и знамена, считая его мощным оберегом. После принятия христианства символ не исчез — он стал знаком вечной жизни и появился на церквях, хачкарах и древних надгробиях. В современном мире аревахач остается живым и сильным символом Армении. Его изображение используют в государственной символике, искусстве, сувенирах и ювелирных украшениях. Он напоминает каждому армянину о стойкости его предков, которые смогли пронести свою культуру сквозь века испытаний. Аревахач — это не просто красивый узор, это бьющееся сердце армянской истории, сияющее вечным, немеркнущим солнечным светом.

Մայիսի 18_22

Բրազիլիայի դաշնային հանրապետություն. Բրազիլիա.աշխարհագրական ակնարկ,բնակչություն, տնտեսություն

Դասի հղումը

Դիտե’լ տեսանյութը

Պատասխանել հարցերին

1.Նշե’լ Բրազիլիայի աշխարհագրական դիրքի նպաստավոր պայմանները:

  1. Ելք դեպի օվկիանոս – ունի շատ նավահանգիստներ, ինչը լավ է առևտրի համար։

  2. Տաք կլիմա – ամբողջ տարին ջերմ է, կարելի է շատ բան աճեցնել (սուրճ, շաքարեղեգ, սոյա)։

  3. Ամազոն գետը – քաղցրահամ ջրի և ջրաէներգիայի հսկա պաշար։

  4. Հարուստ է հանածոներով – երկաթ, բոքսիտ, ոսկի։

  5. Սահմանակից է շատ երկրների – հեշտ է առևտուր անել հարևանների հետ (բացի Չիլիից ու Էկվադորից)։

  6. Մեծ տարածք – շատ հող կա գյուղատնտեսության և անասնապահության համար։

2.Բնութագրել Բրազիլական ազգի ձեւավորման գործընթացը, բնակչության թվի փոփոխության միտումը:

Ազգի ձևավորում. Խառնվել են հնդկացիները, պորտուգալացիներն ու աֆրիկացիները։

Բնակչության թիվը. Նախկինում արագ էր աճում, հիմա՝ դանդաղ։ Շուտով կսկսի պակասել։

3.Ինչո՞վ է պայմանավորված Բրազիլիայի քաղաքային բնակչության արագ աճը:

  1. Գյուղերից փախուստ (արտագաղթ): Մարդիկ գյուղերից տեղափոխվեցին քաղաքներ, որովհետև գյուղերում հող չկար, աշխատանք չկար, իսկ խոշոր հողատերերը իրենց վռնդում էին:

  2. Արդյունաբերության աճ (1950-70-ականներին): Քաղաքներում (Սան Պաուլու, Ռիո դե Ժանեյրո) գործարաններ բացվեցին, ու մարդիկ եկան աշխատանք փնտրելու:

  3. Ավելի լավ կյանքի հույս: Մարդիկ հավատում էին, որ քաղաքում ավելի լավ կլինի’ լույս, ջուր, դպրոց, հիվանդանոց (նույնիսկ եթե իրականում հայտնվում էին ետնախորշերում՝ ֆավելաներում):

4. Որո՞նք են Բրազիլիայի արդյունաբերական առաջատար ճյուղերը:

  1. Ինքնաթիռաշինություն – աշխարհում 3-րդն են (Embraer ընկերությունը)։ Փոքր մարդատար ու ռազմական ինքնաթիռներ են պատրաստում։

  2. Ավտոմեքենաների արտադրություն – խոշոր գործարաններ ունեն (Fiat, VW, Ford, GM, Toyota)։

  3. Հանքարդյունաբերություն – երկաթի հանքաքարի արդյունահանմամբ աշխարհում 2-րդն են (Vale ընկերությունը)։ Նաև բոքսիտ, ոսկի, պղինձ, նիոբիում (այստեղ 1-ինն են ամբողջ աշխարհում)։

  4. Նավթ ու գազ – հսկա հանքավայրեր են հայտնաբերել օվկիանոսի հատակում («նախաաղի» շերտերում)։ Petrobas-ը խոշորագույն ընկերությունն է։

  5. Գյուղատնտեսական մեքենաշինություն – տրակտորներ, կոմբայններ են արտադրում իրենց հսկա ագարակների համար։

  6. Սննդի արդյունաբերություն – միս (JBS-ը աշխարհի խոշորագույն մսային ընկերությունն է), սոյայի յուղ, հյութեր, շաքար։

  7. Ցեմենտ և շինանյութեր – իրենց շինարարական բումի համար։

5.Նշե’լ գյուղատնտեսության ճյուղերը:

 Բրազիլիան կերակրում է աշխարհին. սոյա, շաքար, սուրճ, նարինջ, միս (տավարի, հավի):

Օմար Խայամ

Պարսիկ մեծ բանաստեղծ, մաթեմատիկոս և աստղագետ։

  • Ամենահայտնի է ռուբայաթներով (քառատողներով)՝ կյանքի, սիրո, գինու և ճակատագրի մասին։
  • Լուծել է 3-րդ աստիճանի հավասարումներ։
  • Բարեփոխել է օրացույցը։

Նրա բանաստեղծությունները մինչև հիմա շատ տարածված են աշխարհում։