Հարցեր և առաջադրանքներ.

1. Որո՞նք էին XV դ. Օսմանյան սուլթանության և Սեֆյան Պարսկաստանի միջև բախման հիմնական պատճառները:

XV դարում Օսմանյան սուլթանության և Սեֆյան Պարսկաստանի միջև բախումների հիմնական պատճառները եղել են տարածքային մրցակցությունը, կրոնական հակասությունները (սուննի–շիա) և քաղաքական ազդեցության համար պայքարը Կովկասում ու Միջագետքում

2. Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ օսմանցիների և սեֆյանների միջև հակամարտությունը Հայաստանի մշակութային կյանքի և ժողովրդագրական պատկերի վրա:

Օսմանյան–Սեֆյան հակամարտությունները XVI–XVII դարերում Հայաստանի վրա ունեցան ծանր հետևանքներ․ երկիրը դարձավ ռազմի դաշտ, բնակչությունը կտրուկ նվազեց, տեղի ունեցան բռնի տեղահանություններ (օր.՝ Շահ Աբասի «մեծ սուրհանդակությունը»), իսկ մշակութային կյանքը տուժեց՝ բազմաթիվ քաղաքներ ու գյուղեր ավերվեցին, եկեղեցիներ ու դպրոցներ փակվեցին, և հայ մշակույթը ստիպված էր նոր կենտրոններ գտնել Սպահանում ու այլուր։

3. Ի՞նչ քայլեր ձեռնարկեցին XVI դ. հայազգի գործիչները Հայաստանի ազատագրման ուղղությամբ: Ինչո՞ւ դրանք հաջողության չհասան:

XVI դարում հայազգի գործիչները փորձեցին ազատագրել Հայաստանը՝ դիվանագիտական ուղիներով, օտար տերությունների օգնությամբ և զինված ապստամբություններով։ Սակայն այս քայլերը հաջողության չհասան, քանի որ Հայաստանը բաժանված էր Օսմանյան և Սեֆյան տերությունների միջև, հայերը չունեին միասնական պետականություն ու բավարար ռազմական ուժ, իսկ օտար տերությունները իրենց շահերն էին հետապնդում, ոչ թե հայերի ազատագրությունը։

4. Ինչո՞վ էր պայմանավորված այն, որ հայազգի գործիչները դեռ թերագնահատում էին սեփական ուժերին ապավինելը:

XVI դարում հայազգի գործիչները թերագնահատում էին սեփական ուժերին ապավինելը, քանի որ Հայաստանը չուներ միասնական պետականություն, մշտապես գտնվում էր Օսմանյան և Սեֆյան տերությունների միջև բաժանված վիճակում, բնակչությունը կտրուկ նվազել էր պատերազմների ու տեղահանությունների հետևանքով, իսկ ռազմական ու տնտեսական ներուժը թույլ էր։ Այդ պատճառով նրանք հույսը դնում էին արտաքին ուժերի՝ Եվրոպայի, Ռուսաստանի կամ այլ տերությունների օգնության վրա։

5. Ի՞նչ հետևանքներ կարող էր ունենալ Հռոմի Պապին հնազանդություն հայտնելը Հայաստանի ազատագրությանն աջակցելու դիմաց: Որո՞նք էին այս մոտեցման հնարավոր օգուտներն ու վտանգները:

Հռոմի Պապին հնազանդություն հայտնելը Հայաստանի ազատագրությանն աջակցելու դիմաց կարող էր ունենալ երկակի հետևանքներ։

Օգուտներ – հնարավոր էր ստանալ քրիստոնյա Եվրոպայի աջակցություն, ռազմական ու դիվանագիտական օգնություն, ինչպես նաև միջազգային ճանաչում։

Վտանգներ – սպառնում էր Հայ Առաքելական Եկեղեցու ինքնուրույնությանը, առաջացնում ներքին պառակտումներ և կախվածություն օտար շահերից։

Եզրակացություն – դա միաժամանակ հնարավորություն էր դաշնակիցներ ձեռք բերելու, բայց նաև վտանգ՝ կորցնելու ինքնուրույնությունը։

6. Ո՞րն էր հայ եկեղեցու դերը Հայաստանի ազատագրման նախաձեռնություններում:

XVI դարում հայ եկեղեցին կարևոր դեր ուներ Հայաստանի ազատագրման նախաձեռնություններում․ այն հանդես էր գալիս որպես ազգային ինքնության պահապան, կազմակերպում էր գաղտնի ժողովներ (օր.՝ Էջմիածնի ժողովը 1547 թ.), դիվանագիտական կապեր էր հաստատում օտար տերությունների հետ և փորձում էր համախմբել ժողովրդին ազատագրական պայքարի շուրջ։ Սակայն եկեղեցին չէր կարող լիովին փոխարինել պետականությանը, և այդ պատճառով նախաձեռնությունները հաճախ մնացին անարդյունք։