Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Որո՞նք էին XIX դ. հայ հասարակական–քաղաքական տարբեր հոսանքների հիմնական սկզբունքներն ու նպատակները:

XIX դարի հայ հասարակական–քաղաքական հոսանքները կարելի է բաժանել երեք հիմնական ուղղության․
• Կոնսերվատիվ (կղերա–աղայական) – Պահպանել եկեղեցու և ավանդական կարգերի գերիշխանությունը։
• Լիբերալ–դեմոկրատական – Կրթության, լուսավորության, սոցիալական արդարության տարածում, ազգային ինքնության ամրապնդում։
• Ազգային–ազատագրական հեղափոխականներ – Ազատագրել հայ ժողովրդին օտար տիրապետությունից, հասնել անկախության։

2. Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ ֆիդայական (հայդուկային) շարժումն արևմտահայության համար «Ազգային Սահմանադրությունը»:

• ֆիդայական շարժումը կարևոր էր որպես ազգային դիմադրության և ինքնապաշտպանության գործիք, բայց չբերեց ամբողջական բարելավում արևմտահայության կյանքի պայմաններում։

3. Որքանով էր արդյունավետ արևմտահայության կյանքի բարելավման գործում:

ֆիդայական շարժումը արևմտահայության կյանքի բարելավման գործում ուներ միայն մասնակի արդյունավետություն․

• Օգնում էր ինքնապաշտպանությանը և համայնքների անվտանգության ապահովմանը։
• Բարձրացնում էր ազգային ինքնագիտակցությունը և համախմբվածությունը։
• Բայց չկարողացավ փոխել սոցիալ–տնտեսական պայմանները և լայնամասշտաբ բարեփոխումներ իրականացնել։

Այսպիսով, այն կարևոր էր որպես պայքարի ու դիմադրության միջոց, բայց չբերեց ամբողջական բարելավում։

4. Որոնք էին հայկական կուսակցությունների առաջնահերթ նպատակներն ու ռազմավարությունը: Ի՞նչ ընդհանրություններ և տարբերություններ ունեին դրանք:

հայկական կուսակցությունների առաջնահերթ նպատակներն ու ռազմավարությունը հետևյալն էին․

• Նպատակներ – Ազգային ազատագրություն, ինքնապաշտպանություն, կրթության ու մշակույթի զարգացում, սոցիալական արդարություն։
• Ռազմավարություն –

• Հնչակյաններ՝ հեղափոխական, սոցիալիստական, զինված ապստամբություններ։
• Դաշնակցություն՝ ազգային–ազատագրական, ֆիդայական շարժման համակարգում։
• Ռամկավարներ՝ չափավոր, լիբերալ, դիվանագիտական ու կրթական միջոցներ։

Ընդհանրություն – Ազատագրության և ազգային իրավունքների պաշտպանություն։
Տարբերություն – Գաղափարական հիմքերն ու պայքարի մեթոդները։

5. Ի՞նչ նպատակով ստեղծվեցին ազատագրական գաղտնի խմբակները:

Ազատագրական գաղտնի խմբակները ստեղծվեցին հետևյալ նպատակներով․

• Ազգային ազատագրություն – կազմակերպել պայքար օտար տիրապետության դեմ։
• Ինքնապաշտպանություն – պաշտպանել գյուղերն ու համայնքները բռնություններից։
• Կազմակերպվածություն – համախմբել երիտասարդներին ու մտավորականներին մեկ ծրագրի շուրջ։
• Քարոզչություն – տարածել ազատագրական գաղափարներ և պատրաստել ապագա զինված շարժման հիմքը։