2 դաս‘

Դաս 1 Վրաստանի Հանրապետություն (Վրաստան). Աշխարհագրական դիրքը,բնական պայմանները և ռեսուրսները, բնակչությունը:

Դասի հղումը

Դաս 2 Ադրբեջանի Հանրապետության (Ադրբեջան). Աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, ռեսուրսները, բնակչությունը:

Դասի հղումը

Պատասխանել հարցերին

1.Ինչպիսի՞ն է Վրաստանի բնակչության ազգային և կրոնական կազմը: Ազգային ինչ խնդիրներ ունի երկիրը:

Ազգային կազմ

• Վրացիներ: 87%

• Ադրբեջանցիներ: 6%

• Հայեր: 4.5%

• Այլ: 2.5% (ռուսներ, օսեր, եզդիներ)

Կրոնական կազմ

• Ուղղափառներ: 83%

• Մուսուլմաններ: 11%

• Հայ առաքելական: 3%

Հիմնական խնդիրներ

1. Տարածքային հակամարտություններ: Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի չլուծված կարգավիճակը:

2. Ինտեգրում: Փոքրամասնությունների շրջանում վրացերենի թույլ իմացությունը և մեկուսացվածությունը:

3. Արտագաղթ: Բնակչության թվի նվազումը աշխատանքային միգրացիայի պատճառով:

2.Որո՞նք են Վրաստանի տնտեսության զարգացման գլխավոր նախադրյալները:

Վրաստանի տնտեսության զարգացման նախադրյալները

• Տարանցիկ դիրք. Եվրոպան Ասիային կապող «կամուրջ» է։ Սևծովյան նավահանգիստները և միջազգային խողովակաշարերը (նավթ, գազ) երկրին մեծ եկամուտ են բերում։

• Զբոսաշրջություն. Հարուստ բնությունը (ծով, լեռներ) և հնագույն մշակույթը տնտեսության գլխավոր շարժիչ ուժերն են։

• Գյուղատնտեսություն. Բարենպաստ կլիման նպաստում է հատկապես գինեգործության, ցիտրուսների և թեյի արտադրությանը։

• Ջրաէներգետիկա. Լեռնային գետերի հարուստ պաշարները թույլ են տալիս արտադրել էժան էլեկտրաէներգիա (ՀԷԿ-եր)։

• Բիզնես միջավայր. Պարզեցված հարկային համակարգը և կոռուպցիայի ցածր մակարդակը գրավում են օտարերկրյա ներդրողներին։

3. Համեմատել Արեւելյան և Արեւմտյան Վրաստանի գյուղատնտեսությունը:

Արևելյան և Արևմտյան Վրաստանի գյուղատնտեսությունը

Արևելյան Վրաստան (Չոր կլիմա)

• Կենտրոնը. Կախեթ:

• Մասնագիտացում. Խաղողագործություն (գինեգործություն), հացահատիկային մշակաբույսեր (ցորեն, գարի), արևածաղիկ:

• Անասնապահություն. Ոչխարաբուծություն:

• Առանձնահատկություն. Հողերը պահանջում են ոռոգում:

Արևմտյան Վրաստան (Խոնավ կլիմա)

• Կենտրոնը. Աջարիա, Գուրիա, Սամեգրելո:

• Մասնագիտացում. Մերձարևադարձային մշակաբույսեր՝ թեյ, ցիտրուսներ (լիմոն, մանդարին), պնդուկ, եգիպտացորեն:

• Անասնապահություն. Խոշոր եղջերավոր անասնապահություն և խոզաբուծություն:

• Առանձնահատկություն. Հողերը պահանջում են չորացում (ճահճուտների դեմ պայքար):

4.Ինչպիսի՞ն է Ադրբեջանի բնակչության ազգային կազմը: Ի՞նչ փոփոխություններ էակն կրել վերջին տասնամյակներում:

Ադրբեջանի բնակչությունը

Ազգային կազմ.

• Ադրբեջանցիներ՝ ~92%:

• Փոքրամասնություններ՝ լեզգիներ, թալիշներ, ռուսներ (միասին մոտ 8%):

Էական փոփոխություններ.

1. Միատարրացում. Երկիրը դարձել է գրեթե միազգ (ադրբեջանցիների տոկոսը 78%-ից հասել է 92%-ի)։

2. Հայերի բացակայություն. Հակամարտության հետևանքով հայկական մեծ համայնքը (նախկինում երկրորդն էր) ամբողջությամբ վերացել է երկրի տարածքից։

3. Ռուսալեզուների արտագաղթ. ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ռուսների և հրեաների զգալի մասը լքել է երկիրը։

4. Ուծացում. Փոքր ժողովուրդների (լեզգիներ, թալիշներ) աստիճանական ձուլումը ադրբեջանցիներին։

5.Գնահատել նավթաարդյունաբերության տեղն ու դերը Ադրբեջանի տնտեսության մեջ:

Նավթաարդյունաբերության դերը Ադրբեջանում

Տնտեսական հիմք.

• Արտահանում. Կազմում է երկրի արտահանման ընդհանուր ծավալի մոտ 90%-ը։

• Բյուջե. Պետական եկամուտների ավելի քան կեսը ձևավորվում է նավթագազային սեկտորից։

• ՀՆԱ. Այս ոլորտին բաժին է ընկնում երկրի ՀՆԱ-ի շուրջ 40-50%-ը։

Ռազմավարական դեր.

• Տարանցում. Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղով և գազամուղներով Ադրբեջանը դարձել է Եվրոպայի էներգետիկ գործընկերը։

• Ներդրումներ. Օտարերկրյա ներդրումների հիմնական մասն ուղղվում է հենց այս բնագավառ։

Հիմնական խնդիրը.

• Կախվածություն. Տնտեսությունը խոցելի է նավթի գների տատանումներից, իսկ այլ ճյուղերը (գյուղատնտեսություն, արդյունաբերություն) թույլ են զարգացած։

6.Նշել Ադրբեջանի արդյունաբերության առաջատար ճյուղերը:

Ադրբեջանի արդյունաբերությունը խիստ մասնագիտացված է հումքային ուղղությամբ։ Ահա առաջատար ճյուղերը.

1. Վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերություն (առանցքային).

   • Նավթաարդյունահանում և գազ արդյունահանում. Տնտեսության հիմքն է (Բաքվի շրջան և Կասպից ծովի շելֆ)։

   • Նավթավերամշակում. Կենտրոնացված է Բաքվում և Սումգայիթում։

2. Քիմիական արդյունաբերություն.

   • Արտադրում են սինթետիկ կաուչուկ, պլաստմասսա, հանքային պարարտանյութեր և կենցաղային քիմիա (գլխավոր կենտրոնը՝ Սումգայիթ)։

3. Մետաղաձուլություն (Մետալուրգիա).

   • Սև մետաղաձուլություն. Պողպատի և խողովակների արտադրություն (Սումգայիթ)։

   • Գունավոր մետաղաձուլություն. Ալյումինի արտադրություն (Գանձակ (Գյանջա) և Սումգայիթ)։

4. Մեքենաշինություն.

   • Հիմնականում սպասարկում է նավթային ոլորտը (սարքավորումների արտադրություն)։ Կան նաև ավտոհավաքման և էլեկտրատեխնիկական գործարաններ։

5. Սննդի և թեթև արդյունաբերություն.

   • Գինեգործություն, պահածոների արտադրություն և բամբակազտում։

Ընկերներ ջան, այս շաբաթ ներկայացնելու եք այս թեման․

• Օրգանիզմի ներքին միջավայրի բաղադրամասեր
• Հյուսվածքային հեղուկ, ավիշ
• Դսագիրք-էջ՝ 101-105
• Սրտի կառուցվածք
• Դասը սովորել պատմել

Դասարանական աշխատանք․

Սիրտը պատկանում է ո՞ր համակարգին։
ա) Մարսողական
բ) Շնչառական
գ) Արյունատար
դ) Նյարդային

Մարդու սիրտը քանի՞ խոռոչ ունի։
ա) 2
բ) 3
գ) 4
դ) 5

Սրտի վերին խոռոչները կոչվում են՝
ա) Փորոքներ
բ) Նախասրտեր
գ) Փեղկեր
դ) Մազանոթներ

Սրտի ստորին խոռոչները կոչվում են՝
ա) Նախասրտեր
բ) Փորոքներ
գ) Զարկերակներ
դ) Երակներ

Ո՞ր փորոքն ունի ավելի հաստ պատ։
ա) Աջ փորոք
բ) Ձախ փորոք
գ) Երկուսն էլ հավասար
դ) Ոչ մեկը

Սրտի փեղկերի հիմնական դերը ինչո՞վ է պայմանավորված։
ա) Արյունը մաքրելով
բ) Արյան հետադարձ հոսքը կանխելով
գ) Թթվածին արտադրելով
դ) Սրտի կծկումը ուժեղացնելով

Աջ նախասիրտը արյուն է ստանում՝
ա) Թոքերից
բ) Մարմնի բոլոր մասերից
գ) Ձախ փորոքից
դ) Աորտայից

Ձախ փորոքը արյունը մղում է՝
ա) Թոքեր
բ) Լյարդ
գ) Աորտա
դ) Վերին սիներակ

Սրտի պատը կազմված է քանի՞ շերտից։
ա) 1
բ) 2
գ) 3
դ) 4

Սրտի ներքին շերտը կոչվում է՝
ա) Էպիկարդ
բ) Միոկարդ
գ) Էնդոկարդ
դ) Պերիկարդ

Ներկայացնելու եմ նոր թեմա․

• Սրտամկանի ինֆարկտ, առողջ սիրտ,
• Ինսուլտ՝գլխուղեղի կաթված- այս նյութը դասարանում քննարկել ենք