Հայաստան ասելիս

Հայաստան ասելիս

Հայաստան ասելիս այտերս այրվում են,
Հայաստան ասելիս ծնկներս ծալվում են,
Չգիտեմ ինչու է այդպես:
Հայաստան ասելիս շրթունքս ճաքում է,
Հայաստան ասելիս հասակս ծաղկում է,
Չգիտեմ ինչու է այդպես:
Հայաստան ասելիս աչքերս լցվում են,
Հայաստան ասելիս թևերս բացվում են,
Չգիտեմ ինչու է այդպես:
Հայաստան ասելիս աշխարհը իմ տունն է,
Հայաստան ասելիս էլ մահը ո՞ւմ շունն է…
Կմնամ, կլինեմ այսպես:

Առաջադրանքներ

  • Ի՞նչ ես զգում բանաստեղծությունը կարդալիս։

Զգում եմ ոգևորություն, ուրախություն, հպարտություն։

  • Քո կարծիքով հայրենիքի նկատմամբ սերն ինչպե՞ս պետք է արտահայտել։

Հայրենիքի նկատմամբ սերը պետք է արտահայտել վերաբերմունքով։

  • Ինչո՞ւ է հեղինակը բանաստեղծության մեջ շարունակ նույն տողը կրկնում։

Չգիտեմ ինչու է այդպես:

 

Թող մայրամուտը մի քիչ երկարի

Սիրում եմ մայրամուտը, այն շատ գեղեցիկ է։ Հալված արևի գույները իջնում է մեր քաղաքի վրա և ջերմացնում։ Ոսկեգույն արևի շողերը փոխում են երկընքի գույնը։ Այս ամենին հեռվից նայելիս ես զգում եմ ջերություն և հանգստություն և ամեն անգամ մտածում․  << Թող մայրամուտը մի քիչ երկարի>>։

Հայաստանի պատմավարչական բաժանումները

  1. Հարցեր և առաջադրանքներ

1․ Ք․ա․ 3-2-րդ հազարամյակներում վարչական ի՞նչ  բաժանումներ կային մեր հայրենիքի տարածքում։ Ի՞նչպես փոխվեց այդ բաժանումը Ք․ա․ 1-ին հազարամյակի սկզբին։

Ք.ա. 3-2 հազարամյակներում մեր  հայրենիքի տարածքում առաջացել և գոյություն ունեին բազաթիվ մանր պետական կազմավորումները:Ժամանակի ընթացքում դրանց մի մասը վերացան, առաջացան նորերը :Այսպես շարունակբար փսխվել է Հայաստանը քաղաքական պատկերը:

2․ Ե՞րբ հայտնի դարձան Մեծ Հայքը  և Փոքր Հայքը՝ որպես առանձին թագավորություններ։ Ներկայացրե՛ք Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը։

 Ք․ա․ 4-րդ դարում հայտնի դարձան  Մեծ Հայքի և Փոքր Հայքի թագավորությունները։ Մեծ Հայքը  բաժանվել է 15 խոշոր նահանգների՝ ։ Դրանք էին՝ Այրարատ, Գուգարք, Տայք, Բարձր Հայք, Ծոփք, Աղձնիք, Տուրուբերան (Տարոն), Վասպուրական, Ուտիք, Արցախ, Սյունիք, Մոկք, Կորճայք, Պարսկահայք, և Փայտակարան։

3․ Որքա՞ն է Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, Մեծ Հայքի ո՞ր մասն է այն կազմում։

 Հայաստանի Հանրապետության տարածքը 30 հազ․ քառ․ կմ է։ Այն իր մեջ ամբողջությամբ չի ընդգրկում Մեծ Հայքի և ոչ մի աշխարհ։

4․Ո՞ր նահանգների տարածքներն է զբաղեցնում ՀՀ-ն։

Մեր հանրապետության կազմում գավառներ կան Սյունիքից և Այրարատից, ավելի քիչ Գուգարքից և Ուտիքից։

5․Ո՞րքան տարածք է զբաղեցրել ԼՂՀ-ն։

 Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն (ԼՂՀ)։ Նրա մաս են կազմում գավառներ պատմական Արցախ և Սյունիք նահագներից։

Հայկական լեռնաշխարհի լճերը, գետերը և բնակլիմայական պայմանները

Հարցեր և առաջադրանքներ
1․Թվարկե՛ք և նկարագրե՛ք Հայկական լեռնաշխարհի խոշոր լճերը։

Հայկական լեռնաշխարհի խոշոր լճերն են Վանը, Սեվանը, Ուրմիան։

2․Պարզե՛ք, թե ձեր մարզում ինչ գետեր, լճեր, լեռներ, դաշտեր կան և ուսումնասիրե՛ք։

Հայաստանը համեմատաբար հարուստ է ջրային պաշարներով։ Այստեղ կան մոտ 9480 գետեր, որոնցից 379-ը ունեն 10 կմ-ից ավել երկարություն, և 100-ից ավել լճեր, որոնց մի մասը չորանում է ամռանը։

3․Ո՞րն է հայոց մայր գետը։

Հայոց մայր գետը արաքսն է։
4․Ներկայացրե՛ք հայկական բնաշխարհի բուսական և կենդանական աշխարհը։

Հայաստանի կենդանական աշխարհը ընդհանուր առմամբ ներկայացված է անողանաշարավոր կենդանիների ավելի քան 17000 և ողնաշարավոր կենդանիների 523 տեսակներով։

Ողնաշարավոր կենդանիները ներկայացված են ձկների, երկկենցաղների, սողունների, թռչունների և կաթնասունների դասերով, որոնցից առավել հարուստը (349 տեսակ) թռչունների դասն է։

ՀՀ ֆաունան ընդհանուր առմամբ ներկայացված է անողանաշարավոր կենդանիների ավելի քան 17000 և ողնաշարավոր կենդանիների 523 տեսակներով։ Անողնաշարավորները Հայաստանում ներկայացված են արմատոտանիների, ինֆուզորիաների, կնիդոսպորիդաների, խեցգետնակերպների, փորոտանիների, երկփեղկանիների, սարդանմանների ու միջատների դասերով, ընդ որում միջատները կազմում են այս խմբի մոտ 90%-ը։

Ողնաշարավոր կենդանիները ներկայացված են ձկների, երկկենցաղների, սողունների, թռչունների և կաթնասունների դասերով, որոնցից առավել հարուստը (349 տեսակ) թռչունների դասն է։

Բուսաաշխարհագրական այդ նահանգների, մարզերի և ենթամարզերի, ինչպես նաև երկրի բնապատմական պայմանների բազմազանության շնորհիվ նրա ֆլորան ձեռք է բերել արտակարգ հարուստ և խայտաբղետ տեսակային կազմ՝ շուրջ 3500 բարձրակարգ անոթավոր բույսերով։ Տեսակների քանակով ծաղկավոր բույսերին չեն զիջում նաև ջրիմուռները, մամուռները և քարաքոսերը, որոնց տեսակային կազմը դեռևս ամբողջությամբ բացահայտված չէ։ Գոյություն ունեն ֆլորայի ներթաքույց հարստությունը բնորոշող այլ ցուցանիշներ ևս, որոնք բնութագրվում են զուտ տեղական (աբորիգեն) տեսակների և մնացորդային (ռելիկտային) բուսատեսակների առկայությամբ։

5․Ի՞նչ բնապաշարներով է հարուստ Հայկական լեռնաշխարհը։

Հայկական լեռնաշխարհը գլխավորապես հարուստ է մետաղային հանքավայրերով, ինչը պայմանավորված է միլիոնավոր տարիներ առաջ տեղի ունեցած բուռն հրաբխականությամբ և դրա արդյունքում ընդերքում սառած մագմայով: Հաճախակի մագման չի կարողացել պատռել երկրի մակերևույթը և դուրս ժայթքել ընդերքից, ինչի հետևանքով ընդերքում սառած մագման առաջացրել է բազմաթիվ ապարներ, որոնց կոչում են ներժայթուկներ:

Երկաթի հանքավայրերից նշանավոր են Փոքր Կովկասի հյուսիս-արևելյան լանջին գտնվող Դաշքեսանինը (ներկայիս Ադրբեջանի տարածք), ինչպես նաև Աղձնիքում, Արդվինի շրջանում և Տուրուբերանումհայտնաբերված հանքավայրերը և այլն։

Պղնձի խոշոր հանքավայրերից մեկը գտնվում է Արևելյան Տավրոսի լեռներում(Հայկական լեռնաշխարհի հարավ), Արկնի բերդաքաղաքի շրջանում։ Պղնձի և նրան ուղեկից բազմամետաղների (ոսկի, արծաթ, կապար, ցինկ) հանքավայրեր են գտնվում Բաբերդի շրջանում, դեպի Սև ծով տանող ճանապարհի մերձակայքում և Ճորոխի ավազանում (Սպերի շրջան)։ Բազմամետաղների և պղնձի հարուստ պաշարներով նշանավոր են նաև Փոքր Կովկասի և Հայկական (Ղարադաղի) լեռները։

Չարենց «Գովք խաղողի, գինու և գեղեցիկ դպրության»

Կարդա Չարենցից հետևյալ հատվածները, սովորիր՝ չմոռանաս անծանոթ բառերը բացատրել․

Չարենց «Գովք խաղողի, գինու և գեղեցիկ դպրության» (հատված)

Երգում եմ ահա այս գովքը ես
Խաղողի մեր բորբ ու լուսատեսք,
Մեր գինու՝ պայծառ ու հրակեզ,
Մեր արվեստների մեծահանդես։
Եվ դպրությո՛ւնն եմ մեր երգում ես,
Գեղեցկությունը դպրության վես,
Որ օրերում այս պարգևե մեզ
Հույզեր հրահուր և մրգեր կե՛զ։

գովք- գովասանք,

բորբ- տաք, ջերմ

լուսատես- լուսավոր

հրակեզ- բոցավառ

դպրություն- գիր

վես- վեհ

կեզ- այրող

Չարենց «Գովք խաղողի, գինու և գեղեցիկ դպրության» (հատված)

Փա՛ռք արևին մեր, որ հիմա վառ
Լուսավորում է հրով բերրի
Անցնող խավարը մեր խուղերի,
Խուլ նկուղները քաղաքների,
Եվ լեռնաշխարհում ահա մեր հին
Շաղում է շողեր անմարելի…

բերրի- բեղուն, պտղաբեր

խուղերի-  խրճիթ

Վանկ

5. Ա և Բ խմբերի բառերը համեմատի՛ր (ուշադրություն դարձրո՛ւ, թե յուրաքանչյուր բառը քանի՞ վանկից է բաղկացած):

Ա. Տուն, սյուն, ձյուն, դիրք, զենք, մարդ: Մեկ վանկ։

Բ. Ատամ, արդյունք, ավազ, կառապան, հեռախոս, կառավարել, հեռուստացույց, կենդանաբանություն: Երկու և ավելի վանկեր։

6. Տրված բառերը վանկատի´ր (փակագծում տրված է վանկերի թիվը): Պարզի´ր Ա և Բ խմբերի բառերի տարբերությունը (ուշադրությո՛ւն դարձրու վանկարար ձայնավորներին):

Օրինակ՝ սեղան (2) — սե-ղան:

Ա. Անձավ (2)-ան -ձավ, տախտակ (2)տախ-տակ, հարցնել (2)հարց-նել, վերցնել (2)վերց-նել, բարձրացնել (3)բարձ-րաց-նել, վարձու (2)վար-ձու, դարձնել (2)դարձ-նել, ենթարկել (3)են-թար-կել, արկած (2)ար-կած, աստղիկ (2)աստղ-իկ,արծվային (3)արծ-վա-յին, թարգմանել (3)թարգ-մա-նել, առանցքներ (3)առ-անցք-ներ:

Բ. Գնացք (2)գը- նացք, աղմկարար (4)աղ-մը-կա-րար , արկածախնդիր (5) ար-կա-ծա-խըն-դիր, կտրտել (3)կը-տըր-տել, մտրակել (3)ցմըտ-րա-կել, կրկնել (2)կըր-կը-նել, սննդամթերք (5)սը-նըն-դա-մը-թերք, շղթայված (3)շըղ-թայ-ված, գրական (3)գը-րա-կան, խնդրագիրք (3)խընդ-րա-գիրք, խնդագին (3)խըն-դա-գիր, մրցում (2)մըր-ցում:

7. Տրված բառերը վանկատի՛ր: Ա և Բ խմբերի բառերն ինչո՞վ են տարբերվում (ուշադրությո՛ւն դարձրու եվ հնչյունակապակցությանը):

Ա. Ձևացնել (3)ձե-վաց-նել, ձևաբանություն (5)ձե-վա-բա-նութ-յուն, երկթևանի (4)երկ-թե-վանի, թեթևանալ(4)թե-թե-վա-նալ, անձրևոտ (3)անձ-րե-վոտ, արևաշող (4)ա-րե-վա-շող, Երևան (3)Եր-ե-վան, սևակնած (3)սե-վակ-նած:

Բ. Տձև (2)տը-ձև, մկրատաձև (4)մըկ-րա-տա-ձև, թեև (2)թե-և, վերև (2)վե-րև, անկեղև (3)ան-կե-ղև, ոսկեթև (3)ոս-կե-թև, արևկող (3)ա-րև-կող, այնուհետև (4)այ-նու-հե-տև, երկարատև (4)եր-կա-րա-տև:

Համեմատություններ և նրանց հիմնական հատկությունը

1.Գտեք x թիվը, եթե նրա և 8-ի հարաբերությունը նույնն է, ինչ-որ՝

ա) 2:1

2x=6×8/2

բ) 6:2

6/2=x/8

2.Գտեք x թիվը, եթե նրա և 2-ի հարաբերությունը նույնն է, ինչ-որ՝

ա) 2:22

22x x=2×2

x=4/22:1/11

x=1/11

բ) 5:4

4x x=2×5

x=10/4

x=5/2

x=2 1/2

3.Գտեք x թիվը, եթե նրա և 7-ի հարաբերությունը նույնն է, ինչ-որ՝

ա) 1:7

x/7=1/7

x=1/7

x=7/7

x=1

բ) 3:21

3/21=x/7

x=1

4.Բնակարանի մակերեսը 64մ2 է։ Նրա հատակը ներկելու համար պահանջվում է 21 կգ ներկ։ Քանի՞ կիլոգրամ ներկ է անհրաժեշտ խոհանոցի հատակը ներկելու համար, եթե նրա մակերեսը 16մէ։

64/16=21/x

x=5 1/4(կգ)

Տնային աշխատանք․

1.Գտեք x թիվը, եթե նրա և 6-ի հարաբերությունը նույնն է, ինչ-որ՝

ա) 5:36

5/36=x/6

x=30/36

x=5/6

բ) 12:24

12/24=x/6

x=3

2.Գտեք x թիվը, եթե նրա և 3-ի հարաբերությունը նույնն է, ինչ-որ՝

ա) 42:99

42/99=x/3

x=126/99

բ) 2:24

2/24=x/3

x=1/4

3.Գտեք x թիվը, եթե նրա և 5-ի հարաբերությունը նույնն է, ինչ-որ՝

ա) 1:5

1/5=x/5

x=1

բ) 11:100

11/100=x/5

x=11/20

4.Բանվորը 8 ժամ աշխատելու համար ստանում է 2500 դրամ։ Որքա՞ն դրամ կստանա բանվորը 12 ժամ աշխատելու համար։

 

Fanny and Ethel worked in the same office, and, they were neighbours at home.
Fanny was rather a careless girl, and he often lost things. Then she usually went
to Ethel to borrow more from her.
Ethel was a kind girl, but she sometimes got tired of lending things to her
friend.
One Saturday afternoon Fanny knocked at Ethel’s front door, and when
Ethel came to open it, Fanny said to her, ‘Oh, hullo, Ethel. Please lend me a bag.
I’ve lost mine. I’m going to the shops, and I feel very stupid when I haven’t got
anything in my hand when I go out in the street.’
Ethel laughed and answered, ‘Well, Fanny, go down to the end of the
garden. You’ll find a nice wheelbarrow in the shed there. Take that when you go
down to the shops. Then you’ll have something in both of your hands.’

 

B. Which of these sentences are true? Write the correct ones down.
1.Ethel often borrowed things.

Ethel was a kind girl.
2. Fanny often borrowed things.

Fanny  often lost things.
3.Ethel often lent things to Fanny.

Ethel  got tired of lending things to Fanny.
4. Fanny often lent things to Ethel.

Fanny often lent things to Ethel.

5.One day Ethel lost her bag.

false
6.One day Fanny lost her bag.

true
7. Fanny liked carrying something in her hand.

true
8. Fanny did not like carrying things.

false
9. There was a shed at the end of Ethel’s garden.

true
10. There was a shed at the end of Fanny’s garden.

false
C. Write this story, but do not put pictures: put words.

Ethel’s house is in a small street. It has a small garden.

at the back, and there is a shed  in it. Ethel keeps her wheelbarrow
there. Ethel is a clever girl. She works in a office.

This is Ethel. She is at the door of her house, and she’s got a bag

in her left hand. Because she is going to the shop.

Басни

  1. Введение грамматического понятия глагола.
  1. Выполнение задания: называться- называть:
  • Этот город называться Ростов.
  • Мой папа хотел называть меня Александром, а мама- Вадимом. В результате они называют меня Олегом.
  • Меня зовут Натальей, но мне больше нравится, когда меня называют Наташей.
  • Ты не знаешь, как называеться эта улица?
  • Как вы хотите называть вашего кота?- Мы уже называем его Мурзиком.
  • Вчера мы ходили на выставку цветов, она  называетьс » О чем говорят цветы».
  1. Работа с ресурсом

 

Дополнительное задание:

В баснях выражена народная мудрость. Ознакомьтесь  баснями.  Их написал древнегреческий баснописец Эзоп.

Лиса и Виноград 

Голодная Лиса пробралась в сад и на высокой ветке увидела сочную гроздь винограда. «Этого-то мне и надобно!» — воскликнула она, разбежалась и прыгнула один раз, другой, третий… но всё бесполезно — до винограда никак не добраться. «Ах, так я и знала, зелен он ещё!» — фыркнула Лиса себе в оправдание и заспешила прочь.

Человек и Лев 

Человек и Лев затеяли спор – кто из них важнее. Человек утверждал, что люди — наивысшие существа, и превосходят львов во всём, а Лев не соглашался, и твердил обратное.

«Смотри! — воскликнул Человек, указывая на статую льва пронзённого копьём, — Вот как мы, люди, поступаем с царём зверей!»

Но Лев оскалил клыки и резонно возразил: «Твой скульптор был человек. И если бы лев изваял статую, он бы, конечно, изобразил, как лев разрывает человека на куски!».

Так что, будь скромнее, и помни: хвастовство до добра не доведёт.

Гусыня, несущая золотые яйца 

Один человек особенно чтил Гермеса, и Гермес за это подарил ему гусыню, которая несла золотые яйца. Но у того не было терпения богатеть понемножку: он решил, что гусыня внутри вся из золота, и, недолго думая, зарезал ее. Но и в ожиданиях он обманулся, и яиц с этих пор лишился, потому что в гусыне он нашел одни потроха.

Так что люди корыстолюбивые, льстясь на большее, теряют и то, что имеют

  1. Письменное грамматические задание «Распутай предложение»(работа с деформированным предложением):


Находится, дом, площадь, перед

Перед площадью находится дом.

Дом, около, кинотеатр, есть

Около дома есть кинотеатр.

Рядом, рынок, с, дом

Рядом с домом рынок.

Улица, на, дома, строят.

На улице строят дома.

Что такое красота

Красота для меня это моя страна, это природа, реки, горы, леса, животные,старые церкви. Это добрые и счастливые люди которые, помогают другим. Красота для меня это мой дом, где живёт моя любимая семья. Красота для меня это наши семейные праздники, прогулки, путешествие. Красота для меня — это моя счастливая и здоровая семья.